Müze” kelimesi dilimize Fransızca “musée” sözcüğünden geçmiştir. Kökeni ise Antik Yunanca’ya dayanır, “Mouseion.” İlham perileri (Mousai) nin mekânı anlamına gelir. Mousai ise Musalar’dır. Zeus’la  Mnemosyne’nin dokuz kızı. Sanatın, bilimin ve edebiyatın ilham perisi ve koruyucuları. Yani Mousai sadece bir sergi alanı değil, düşüncenin, hayallerin ve bilginin de üretildiği yerlerdi. Zamanla bu kelime, tarih, sanat ve kültürün korunduğu ve sergilendiği yapıları ifade eden “müze” anlamına dönüştü. Bugünün müzelerinde cam vitrinlerin ardındaki her nesne, geçmişte bir gün bir yerlerde sahnedeydi. O yüzündendir ki onlardan birine temas ettiğimizde duyar, hisseder ve ilham perilerimizin sesini duyarız.

“Uyan”

Gittiğim her müzede tam olarak hissettiğimde budur: “Uyanış!”  En son yaptığım müze ziyareti yaklaşık yirmi gün önceydi. Çıktığım Sırbistan gezisinde Nobel Ödüllü Sırp yazar, Ivo Andric’in müzeye dönüştürülen evini gezerken de sık sık duydum perilerimin sesini. “Uyan!” Eserleri de müze sessizliğindeki evi gibi olan yazarın, kendisine Nobel Edebiyat Ödülünü getiren en bilindik eseri Drina Köprüsü kitabı. İki odası sergilenen bu ufak alan, müze olmaktan fazlasıydı. Yaşamına dair her bir fotoğraf, notlarını aldığı her bir sayfa, Nobel ödül töreninde giyindiği kıyafet, daktilosu, masası, sandığı ve dahasıyla bir düşünme alanı, içe bakış açısı, onunla sohbet kapısıydı benim için. Ödülünün asıldığı alanın önünde fotoğraf çektirmek için oluşturulan bölümde durup ilk kez gördüğüm Nobel Edebiyat Ödülüne bakmak, fotoğraf çektirmek, yazarla kol kola olmak gibiydi.

El yazısı taslaklarına -her ne kadar anlamasam da- uzun uzun baktım. Doğuyla batıyı ayıran Drina Köprüsü gibi, edebi ve özel yaşamı ayrılmamıştı. Kişisel ve edebi eşyalarının arasında bir romanın içindeymişçesine gezdikten sonra hatıra defterine duygularımı büyük bir heyecanla yazdım. Musaların eli elimde, ilhamları düşüncemdeydi.

Müzelerin yalnızca sergi alanı olmadığını, düşünsel ve duygusal deneyim alanları olduğunu hatırlamamız gereken bu haftada, 18-24 Mayıs tarihleri arasında siz de mutlaka bir müze deneyimi yaşayın, yaşadıklarınıza yenilerini katın. İlham perilerinin evlerinde Musalar’a benden selam söylemeyi unutmayın.

“Müzeler Haftası Kutlu Olsun.”

Özlem Budak

Kaynak: Müze Tanımı ve Etimolojisi Üzerine: ICOM (İnternational Council of Museums) Yayınları, 2022