HAYVANAT BAHÇESİ

Politikamızın
hayvanat bahçesinde
neredeyse tüm hayvanlar var
eşekten
kurda kadar ─
sadece karanlıkta
görebilen baykuş eksik…

ALBERT JANETSCHEK, Austria 1925 -1997
“Mısralara Yakın” kitabından, Podium, St. Pölten

Translation in to English: Germain Droogenbroodt
İngilizce’den Türkçeye çeviri: Barbaros İrdelmen

ANIMAL GARDEN

In the zoo
of our politic
are almost all animals
from the donkey
to the wolf ─
only the owl
is missing
who in the dark
can see.

ALBERT JANETSCHEK, Austria 1925 -1997

Translation Germain Droogenbroodt

TIERGARTEN

Im tiergarten
unserer politik
gibt es fast alle tiere
vom esel
bis zum wolf ─
nur die eule
fehlt
die im dunkeln
sehen kann.

ALBERT JANETSCHEK, Österreich 1925 -1997
aus „dicht auf den versen“, Podium, St. Pölten

Yorum:

1. “Politikamızın hayvanat bahçesi”

Bu ifade, politik alanın bir hayvanat bahçesine benzetildiği oldukça sert bir metafor, doğallığın bozulduğu, canlıların kafeslere kapatıldığı, sergilendiği ve özgürlüklerinden mahrum bırakıldığı bir yer olduğu ve politik sistemin yapay, sıkışmış ve doğasından uzaklaştığını düşündürür. Aynı zamanda hayvanat bahçesi, çeşitliliği (iyi ya da kötüyü) de içerir — yani “her türden” figürün bulunduğu bir alan.

2. “neredeyse tüm hayvanlar var / eşekten / kurda kadar”

Bu dizeler, toplum ya da politik sistem içindeki farklı karakterleri simgeler.

Eşek: Genellikle saflık, yük taşıma, sessiz katlanma ile özdeşleştirilir. Bazen de “aptal” olarak küçümsenebilir.

Kurt: Yırtıcı, kurnaz, tehditkâr ve saldırgan bir figürdür.
Bu iki uç, politikanın içindeki hem edilgen hem de saldırgan unsurları temsil ediyor olabilir.

Bu spektrum — eşekten kurda — politikada yer alan her tür kişiliği, belki de hem dalkavukları hem de tehlikeli güç odaklarını ima eder.

  • “sadece karanlıkta / görebilen baykuş eksik”

Baykuş, çoğu kültürde bilgeliğin, özellikle de geceyi (yani belirsizlik, karmaşa, tehlike) görebilen bir farkındalığın sembolüdür.

Karanlıkta görebilmek: Gerçekleri, manipülasyonları, oyunun arkasındaki güçleri fark edebilmek.

Eksik olması: Sistemde bilgeliğin, gerçek görüşün, ya da aydınlatıcı bir bakışın olmadığını anlatıyor olabilir.

Bu, şiirin en vurucu yeridir: Her türden figür mevcut ama aydınlatıcı, farkındalık sahibi biri yok. Yani: akıl yok, bilgelik yok, vizyon yok.

Bu şiir, politik ortamı hicivsel bir şekilde tasvir ediyor:

Her türden insan var — cahilinden kurnazına, ama bir baykuş yok: Yani karanlıkta yön gösterecek, sistemi anlayacak, yol gösterecek kimse yok.

Bu bir aydın eksikliği, vizyon eksikliği ya da belki de entelektüel yalnızlık eleştirisidir.

Kısa ama çok derin bir şiir.

Hayvanlar, insan tiplerini; hayvanat bahçesi, sistemin çarpıklığını; baykuş, kayıp olan aklı temsil ediyor ve tüm bunlar, politik bir atmosferde düşünülürse, oldukça karamsar ama gerçekçi bir bakış açısı sunuyor.

Albert Janetschek

Albert Janetschek, (27 Eylül 1925, Hochwolkersdorf; 24 Ekim 1997, Wiener Neustadt), Avusturyalı bir eğitimci ve yazardı. 1933’ten itibaren Wiener Neustadt’ta yaşadı. 1945’ten sonra Wiener Neustadt Öğretmen Okulu’nda öğretmenlik eğitimini tamamladı ve 1948’den itibaren Wiener Neustadt’ta öğretmenlik yaptı. 1974’ten 1985’teki emekliliğine kadar Wiener Neustadt’taki Pestalozzi Okulu’nun ilkokul müdürüydü.

Janetschek, Podium edebiyat çevresinin kurucu ortağı, Avusturya Yazarlar Derneği üyesi ve Avusturya P.E.N. Kulübü başkan yardımcısıydı. Dergilerde ve Avusturya Yayın Kurumu’nda (ORF) kitap eleştirmenliği yaptı.

Ödülleri

Aşağı Avusturya Eyaleti Kültür Ödülü

1983 Wiener Neustadt Şehri Kültür Ödülü, Jeannie Ebner ile birlikte

Hochwolkersdorf’un doğum yeri onur yüzüğü

Albert-Janetschek-Gasse[1] (Çıkmaz sokak ismi) Wiener Neustadt’ta

Yayınları

Tükenmez Ölçü. Şiir kitabı, 1946.

Plisch ve Plum’un Viyana çevirisi. Manfred Gerlach (ed.): Wilhelm Busch – Alman Lehçelerinde Plisch ve Plum. dtv, Münih 1984

Mia san mia. Viyana bölgesi lehçesinde şiirler. Kayıtlı kitap, Lehçede Şiir Cilt 8, van Acken, Krefeld 1988, ISBN 3-923140-34-7.

Zıtlıklar. Birkaç onyıldan şiirler. Merbod, Wiener Neustadt 1990, ISBN 3-900844-10-0.

Köken İzleri. Gençlik Anıları 1925–1943. Otobiyografi, Merbod, Wiener Neustadt 1992, ISBN 3-900844-21-6.

Ka Blal fuan Mund. Lehçe Şiirleri. Aşağı Avusturya Edebiyat Baskısı, St. Pölten 1994, ISBN 3-901117-18-0.

Wurstel Diyarında. 17 Aşamalı Bir Kabus. Avusturya Edebiyat Forumu, Krems 1995, ISBN 3-900959-68-4.

Gerçekdışı Cumhuriyet. Özdeyişler, Açıklamalar, Yorumlar. Antoloji, Merbod, Wiener Neustadt 1996, ISBN 3-900844-45-3.

Albert Janetschek. Seçilmiş Şiirler. Manfred Chobot, Podium, St. Pölten 2005, ISBN 3-902054-38-7 tarafından derlenmiştir.