(Doğumu: 1927 – Ölümü: 19 Eylül 2003)

Öykücü, Romancı, Eğitimci

Doğumu bazı kaynaklara göre 12 Temmuz 1930 olarak belirtilse de Dursun Akçam, kendi anlatımına göre 1927 yılında Ardahan’ın Ölçek köyünde doğmuştur. 1950 yılında Cılavuz Köy Enstitüsü’nü bitirmiş, ardından altı yıl ilkokul öğretmenliği yapmıştır. 1956’da girdiği Gazi Eğitim Enstitüsü Edebiyat Bölümü’nden 1958’de mezun olmuştur. Aynı yıl Ardahan Ortaokulu’na Türkçe öğretmeni olarak atanmıştır. Bir yıl çalıştıktan sonra askerliğini yedek subay olarak edebiyat öğretmenliği göreviyle Edirne Saray ve Kuleli Askeri Lisesi’nde tamamlamıştır. Ardından 1960-1963 yılları arasında Kırıkkale Lisesi ve Keskin Ortaokulu’nda öğretmenlik yapmıştır. 1964’de Türkiye Öğretmen Dernekleri Milli Federasyonu’nun (TÖDMF) yönetimine seçilmiştir. Türkiye Öğretmenler Sendikası’nın (TÖS) kurucuları arasında yer alan yazar, TÖS’ün ilk saymanı olmuş, 1967’de ise TÖS’ün ikinci başkanı seçilmiştir. Yetmiş bin üyesi olan TÖS’ün, 1968 Öğretmen Boykotu’nda ülke genelinde yüz yirmi bin civarında öğretmeni greve götürdüğü eylemin örgütleyicilerinden biridir.

12 Mart döneminde tutuklanıp TÖS davasında yargılanan yazar, 8 yıl 10 ay hapse mahkûm edildiyse de Yargıtay kararı bozmuştur. 1971-1974 yılları arasındaki yargılanma sürecinde bakanlık tarafından açığa alınan yazar, görevine iade edilmesinin ardından Ankara Atatürk Lisesi’ne atanmıştır. Daha sonra ise İncesu Ortaokulu’na sürülmüştür.

1976 yılında gazeteciliğe başlayan yazar, Cumhuriyet, Milliyet, Akşam ve Vatan gazetelerinde yazılarını yayımlamıştır. 1978’de Demokrat gazetesinin kurucuları ve yöneticileri arasında yer alan Akçam, köşe yazılarıyla ve öyküleriyle devrimci bir mücadele sürdürürken, 12 Eylül’de gazetenin kapatılmasının ardından yurt dışına çıkmıştır. On bir yıl Almanya’da yaşayan Akçam, Demokrat Türkiye adlı yayında; ülkesindeki cuntaya karşı demokrasiden ve halktan yana mücadelesini sürdüren yazılarını kaleme almıştır.   

1991 yılında, hakkında açılan davaların tamamı düşmüş olmasına karşın ülkesine döndüğü gün yeniden gözaltına alınan yazar, ilerlemiş yaşına karşın birkaç gününü emniyetin kuru banklarında geçirmek zorunda kalmıştır. Özgür kalmasının ardından yeniden Almanya’ya giden yazar, geri dönüşünde yeniden gözaltına alınmıştır. Serbest bırakılmasının ardından Ankara ve Kuşadası’nda yaşamını sürdürmüştür. Ölümünden önce halen yeni tasarılara devam etmekten söz eden yazar, 19 Eylül 2003’de tedavi gördüğü akciğer kanserine yenik düşerek hayatını kaybetmiştir.

Dursun Akçam’ın ilk yazısı Köy Notları adıyla 1952’de Varlık dergisinde yayımlanmıştır. Milliyet gazetesinin Bir Memleket Gerçeği konulu röportaj yarışmasında Analarımız başlıklı röportajıyla Karacan Armağanı Birinciliği’ni kazanarak (1962) adını duyuran Akçam, daha sonraki yıllarda yazdığı öykü ve romanlarıyla kırsal kesimin sorunlarını yansıtan bir yazar olarak bilinmiştir. Yazı ve öykülerini sırasıyla Varlık, Yeni Ufuklar, Demet, Köy ve Eğitim, İmece, Pazar Postası, Son Havadis, Dünya, Milliyet, Cumhuriyet, Aksam, Vatan, Yön, Devrim, Demokrat gazeteleriyle Türk Dili, Forum, Milliyet Sanat, Yeni Toplum dergilerinde yayımlamıştır.

Adnan Binyazar, Akçam’ı şu sözleriyle anlatmaktadır: “Dursun Akçam çok renkli bir insandı. Bu renkliliğin en açık ifadesi ise, onun öykülerindeki ironidir, öykülerinde hiçbir fazlalık da yoktur, o Çehov cinsinden güçlü bir öykücüdür. Akçam’ın yazarlığında derin bir komedya vardır. Yazıları güçlü esprilerle süslüdür. Kişilikleri çok canlı anlatır. Çok da iyi bir gözlemcidir, Dursun Akçam Almanya’daki Türkleri en iyi yansıtan yazar olmuştur.”

Akçam, Haley adlı öyküsüyle 1975 yılında Antalya Altın Portakal Film Festivali Sanat Ödülü’nü,  Kanlıdere’nin Kurtları romanıyla da 1976 Türk Dil Kurumu Roman Ödülü’nü kazanmıştır. Almanya’da kaleme aldığı yapıtlarında ise kırsal kesimdeki insanların kentlerdeki ve yabancı ülkelerdeki sorunlarını yansıtmıştır.  Yazar, 2003’de Edebiyatçılar Derneği’nce Onur Ödülü’ne değer görülmüştür. 2005 yılında Dursun Akçam adını taşıyan ve yalnızca Ardahan Meslek Yüksek Okulu öğrencilerinin katılabilecekleri bir öykü yarışması açılmıştır. Kitapları, Arkadaş Yayınevi tarafından Bütün Eserleri başlığı altında yeniden yayımlanmıştır.

 

Dursun Akçam’ın Eserleri:

Öyküleri:

Maral (1964)

Ölü Ekmeği (1969)

Taş Çorbası (1970)

Köyden İndim Şehire (1973)

Kafkas Kızı (1978)

Haley (1975)

Ataman Ocağı (Almanca – Türkçe, 1982)

Generaller Birleşin (1988)

Sevdam Ürktü (1992)

Öğretmeni Kim Öptü? (1995)

Bizim Sevdamız (1993)

Romanları:

Kanlıderenin Kurtları (1975)

Dağların Sultanı (Almanya basımı 1991)

Ucu Ucuna Yaşam (2002)

Kafdağı’nın Ardı (2002).

Röportajları:

Analar ve Çocuklar (1964)

Doğunun Çilesi (1965)

Kan Çiçekleri (1977)

Günce – Hatıra – Gezi:

Altta Kalanlar (1974)

Hakan Kizir

KAYNAKLAR:

1) dursunakcam.com (Dursun Akçam Resmi Sitesi)

2) turkedebiyati.org