ÁNGELA
Anısına
Her gün gittiği
sahile yakın bir kayada
hiçbir sanatçının
yeniden yaratamayacağı
gün doğumunun renklerinin
güzelliği ile büyülendiği ve
arkadaşına gönderdiği
güzel tablolar yaptı
Son bir tablo daha
ve geriye attığı,
dönüşü olmayan adımı oldu…
Şiir: Germain Droogenbroodt
Türkçeye çeviri: Barbaros İrdelmen
ÁNGELA
In memoriam
Captivated by the beauty
and the colours of the sunrise
that no artist can recreate
she went day after day
to a rock near the beach
made beautiful pictures
which she sent
to her friend.
A last picture
a step backwards
a step without return.
Germain Droogenbroodt
Analiz
“ÁNGELA / Anısına” — kısa ama çok yoğun bir duygusal derinliğe sahip. Şair Germain Droogenbroodt, minimal dizelerle hem bir yaşamın güzelliğini hem de o yaşamın trajik sonunu aynı tablo içinde gösteriyor.
Şiir, bir sanatçının — muhtemelen Ángela adında bir kadının — doğa ve sanatla kurduğu son bağını anlatıyor. Başta rutin gibi görünen “her gün gittiği sahil” betimlemesi, aslında bir ritüel, hatta bir kaçış gibi. Oradaki “hiçbir sanatçının yeniden yaratamayacağı gün doğumunun renkleri” ifadesi, hem doğanın eşsizliğini hem de insanın sınırlılığını gösteriyor.
Fakat şiirin sonu, bütün atmosferi bir anda değiştiriyor:
“Son bir tablo daha ve geriye attığı dönüşü olmayan adım oldu…”
Şair hiçbir doğrudan açıklama yapmadan, tek bir hareketle (geri adım) tüm hikâyeyi bitiriyor. Bu, sessiz bir vedanın şiiri.
Şiir iki renkten oluşuyor:
Günün doğumu (ışık, renk, umut)
Son adım (karanlık, sessizlik, yokluk)
Bu kontrast, yaşam ve ölüm arasındaki geçişi gösteriyor.
“Gün doğumunun güzelliği” – doğanın yaşam döngüsüne işaret ederken, “geri adım” – bireysel sonu temsil ediyor. Yani doğa yaşamaya devam ediyor, ama insan o döngüden çekiliyor. Bu açıdan şiir, varoluşun geçiciliği üzerine felsefi bir dokunuş taşıyor.
Droogenbroodt’un şiirlerinde sıklıkla görülen bir özellik burada da var: sadelik, sessizlik ve kelimelerin arasındaki boşluk. Örneğin: “ve geriye attığı dönüşü olmayan adım oldu…” Bu kırık yapı — dizeler arasında duraklar — hem okura nefes verir hem de geri adımın yankısını hissettirir. Noktalama işaretlerinin azlığı, sessizliğin gücünü artırıyor.
Şiirin merkezinde “büyülenme” ile “yok oluş”un iç içeliği var. Ángela, doğanın güzelliğine öylesine büyülenmiş ki, sonunda onun bir parçası olmak istiyor.
Yani ölüm, burada bir kaçış değil, bir birleşme eylemi. Böylece şiir trajik olduğu kadar mistik de bir anlam taşıyor. Sanki Ángela, doğayla birleşerek ölümsüzleşiyor.
Burada “yeniden yaratamayacağı” sözcüğüyle hem yaratıcı güce saygı hem de insanın acziyetine dair derin bir ton yakalamışsınız.
Ayrıca “ve geriye attığı dönüşü olmayan adımı oldu” dizesinde, İngilizce veya Flamanca orijinaldeki dramatik kırılma çok güzel Türkçeye taşınmış.
“Belçikalı şair Germain Droogenbroodt, yakından tanıdığı bir ailenin biricik kızları genç bayan ressamın, İspanya’nın okyanus sahilinde kayalıklarda olan kaza sonucu bulunan cansız bedeni sebebiyle anısına yazdığı “Angela” şiiri, Ithaca Vakfı tarafından Şubat 2025 ayı için “800 no.lu Sınır Tanımayan Şiir” olarak seçildi…
Germain Droogenbroodt, 11 Eylül 1944’te Belçika’nın Flaman kesimindeki Rollegem’de doğan Belçikalı bir şairdir.[1] Şair olmasının yanı sıra hem çevirmen hem de yayıncıdır. Rose Ausländer, Sarah Kirsch, Peter Huchel vb.’nin şiirlerini yorumlamasıyla çevirmen olarak tanındı.[2][3]
Droogenbroodt ayrıca, 30 yılı aşkın bir süre boyunca POINT yayınevinde (POesie INTernational) dünyanın çeşitli bölgelerinden çağdaş şairlerin şiirlerinden oluşan çok sayıda cilt yayınlamıştır. Valensiya’daki Dünya Edebiyat Kongresi’nin genel sekreteriydi, Dünya Sanat ve Kültür Akademisi’nin (WAAC)[4] genel sekreteridir ve 1969’da Amado Yuzon, Krishna Srinivas, Lou Lutour ve Tinwen Chung tarafından kurulan Dünya Şiir Kongresi’nin yönetim kurulu üyesidir.
Germain Droogenbroodt, yurtdışında yayınlanan şiirlerinin çevrilmiş ciltleri hariç, yaklaşık bir düzine şiir kitabı yayınlamıştır.
Yaşam ve çalışma
The Low Countries: Art and Society in Flanders and the Netherlands adlı yıllıkta şairden bahsedilmektedir.[5] Ancak Belçika’da onlarca yıldır yaşamamış ve orada çok az bağlantısı olmuş biri olarak Droogenbroodt, yurtdışında daha fazla ilgi görmüş ve daha fazla tanınmışlık kazanmıştır. Çinli şair Bei Dao, bu “Belçikalı şaire” bir bölüm ayırmıştır.[6]
Şair Bei Dao, Geceyarısı Kapısı (Wu ye shi men) adlı kitabında,[7] Droogenbroodt’u “her şeyin en acısına, şiire aşık olan” bir “hazcı” olarak tanımlar.[8]
Hintli şair ve sanatçı Satish Gupta, Ben Çiy Damlasıyım, Ben Okyanusum adlı kitabında, Droogenbroodt’u yalnızca “Point Editions’ın kurucusu” olarak adlandırmakla kalmamış, aynı zamanda ondan “Akdenizli bir şair ve dilbilimci” olarak da bahsetmiştir.[9]
José Luis Ferris, Droogenbroodt’tan Rafael Carcelén’in şiirlerinin çevirmeni olarak bahsetmiştir.[10]
Şair ve çevirmen Germain Droogenbroodt, Marek Zybura tarafından düzenlenen Mit dem Wort am Leben hängen: Reiner Kunze zum 65. Geburtstag (Hayata tutunmak: 65. doğum gününde Reiner Kunze için) adlı kitapta da geçmektedir.[11]
Germain Droogenbroodt, yalnızca çok dilli bir şiir çevirmeni olduğu için değil, aynı zamanda bir şair olarak da iki (veya daha fazla) dünya arasında bir yazardır.
Çinli şair Hai An’ın bir kitabında, Droogenbroodt’un Çin’i birkaç kez ziyaret ettiği ve Çin ve Batı şiirleri arasında alışverişi teşvik ettiği belirtilmektedir.[13]
1937 doğumlu ve adı Tayvan’da Li Kuei-hsien olarak kaydedilen şair Li Kuixian’ın (李魁賢) Wǒde xīn shìjì shī lù (Yeni Yüzyıl Şiir Yolum) adlı kitabında Germain Droogenbroodt da yer almaktadır. Li, Droogenbroodt’un Tayvan’daki kültürel faaliyetlere katılımını vurgular ve bir şair, çevirmen ve eleştirmen olarak rolünün altını çizer.[14] Germain Droogenbroodt’un şiir kitabı Counterlight, 2007’de Taipei’de Çince olarak yayınlandı. Kitaptaki şiirler, yazarla birlikte Bei Dao, Gong Hua (= Karen Kung) ve Zhao Zhenkai (= Bei Dao!) tarafından çevrilmiştir.[15] Bei Dao ayrıca Droogenbroodt’un şiir koleksiyonu The Road’u – “Tao” kavramına bir gönderme – Çinceye çevirdi.[16] Ganga Prasad Vimal sayesinde şiir kitabı The Road İngilizce ve Hintçe olarak da mevcuttur.[17]
Fuad Rifka, Droogenbroodt’un bir şiir kitabını Arapçaya çevirdi; Jana Stroblova ve Josef Hruby bir şiir kitabını Çekçeye[18] ve Milan Richter de Slovakçaya çevirdi. Editör olarak Emilio Coco, Belçikalı yazarın Sorge il cantore: amanence el cantor adlı bir şiir kitabı da hazırladı. Bu cilt, 2001 yılında Levante yayınevi tarafından Quaderni della valle serisinde Bari’de yayınlandı. Kitabın metinleri kısmen İtalyanca, kısmen İspanyolca ve ayrıca Felemenkçe olarak basılmıştır.[19] Belçikalı yazarın İrlandaca şiir baskısı özellikle dikkat çekicidir. Bu kitap Sruth an Ama. Alt başlığı: Gabriel Rosenstock’un Germain Droogenbroodt’un seçilmiş şiirlerinin İrlandaca versiyonları. Kitap 2011 yılında Dublin’de e-kitap olarak yayınlandı.[20]
Antolojiler
Çeşitli yazarlar (2023). Jarquín, Carlos Javier (ed.). Canto planetario: hermandad en la Tierra. Kosta Rika: HC Editores. ISBN 979-8850092115.
Onurlar ve ödüller
Droogenbroodt, 1995 yılında İskoçya’da Hawthornden Bursu’nu aldı.
Ahiretle Konuşma adlı kitabıyla Buckinx Ödülü’nü aldı. İspanya’daki 29. Premio de
Poesia Juan Alcaide’nin “Ödülü” oldu.
Ayrıca Moğol Kültür ve Şiir Akademisi’nin PEGASUS FİYATI’nı aldı.
ve Kahire’de Fahri Doktora unvanı aldı.[21]
Sınır Tanımayan Şiir’e bakın
Dünyanın dört bir yanından 44 dile çevrilmiş mükemmel şiirler
İngilizce, İspanyolca, Hollandaca, Arnavutça, Arapça, Ermenice, Bangla, Boşnakça, Bulgarca, Katalanca, Çince, Hırvatça, Farsça, Filipince, Fransızca, Almanca, Yunanca, Galiçyaca, İbranice, Hintçe, İzlandaca, Endonezyaca, İrlandaca (Galce), İtalyanca, Japonca, Kiswahili, Korece, Kürtçe, Makedonca, Malayca, Nepalce, Lehçe, Portekizce, Rumence, Rusça, Sardunya, Sırpça, Sicilya, İsveççe, Türkçe, Urduca, Özbekçe, Maithili (Hindistan ve Nepal) ve Tamilce
Poetry without Borders
Excellent poetry from all over the world translated in 44 languagesin English, Spanish, Dutch, Albanian, Arabic, Armenian, Bangla, Bosnian, Bulgarian, Catalan, Chinese, Croatian, Farsi, Filipino, French, German, Greek, Galician, Hebrew, Hindi, Icelandic, Indonesian, Irish (Gaelic), Italian, Japanese, Kiswahili, Korean,Kurdish, Macedonian, Malay, Nepalese, Polish, Portuguese, Romanian, Russian, Sardinian, Serbian, Sicilian, Swedish,Turkish, Urdu, Uzbek, Maithili (India and Nepal) and Tamil