18 NİSAN 1907 – 13 AĞUSTOS 1974

Türk Edebiyat tarihçisi, şair ve yazar Nihad Sami Banarlı, edebiyat ve eğitim dünyasında isminden hala çokça söz edilen bir aydın olarak anılmaktadır.

Türkçe denildiğinde en başta hatırlanan isimlerdendir kendisi. Türkçenin Sırları adlı kitabıyla, Dilimizin bozulması karşısında hayıflanmaların sonucunda  korunması için yapılaması gerekenleri hatırlatarak   farkındalık yaratır. 1971 yılında ilk basımı yapılan kitap bugün 58.baskısı ile halen okunmaktadır.

Türkçe’nin Sırları adlı eseri, Türk Dilinin güzelliklerini, inceliklerini ve ahengini ele aldığı yazılardan oluşmaktadır. Her biri ayrı bir başlık halinde toplam kırk üç ayrı çalışmadan meydana gelen eserdeki yazılar birbirini tamamlar nitelikte olup Türkçe’nin estetiğine dikkat çeken bir bütünlük meydana getirmiştir. Kitaba ait önemli başlıklardan ikisi şöyledir.

Bir Dil Konferansı başlıklı yazıda; Nihat Sami Banarlı: Dilin millet için öneminden bahsederek zaman içinde kaynağını dışarıdan alan ideolojilerin milleti tahrip etmek için dili bozmaya yöneleceğine dair kaygılarını dile getirmektedir. Bir Türk   dili  sevdalısı olan Banarlı “Şu fâni dünya saadetleri içinde hiçbir şey aziz Türk çocuklarına Türk Dilini öğretmek kadar güzel hizmet değildir.” diyerek dilimizi öğretmenin önemine işaret ederek bu vazifenin yalnızca Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenlere ait bir vazife olmadığına dikkat çeker, diğer öğretmenlerin ve anne babaların bu konuda sorumluluk almaları gerektiğini vurgular.

Kelimelerin İzdivacı başlıklı yazıda: izdivaçta olması gereken uyumdan örneklerle söz edilerek bunun zorluğundan bahsedilir. Kelimelerin izdivacı bazen insanların izdivacından doğan güzel yavrulara ad olur, diyen Banarlı, bu tür isimlere şunları örnek olarak verir: Gülnur, Gülşah, Gülten,  Güldalı,  Gülderen, Gönlügül, Ayşegül, Yazgülü.. Ayrıca bunların Türkçe’nin gelişmesinde önemli yeri olduğu anlatılır.

1927 de İstanbul Yüksek Öğretmen okulundan ve 1929 da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesinden mezun olunca Edirne Lisesine tayini çıkar. Edebiyat tarihi konusundaki yazılarını o yıllarda yazmaya başlar. Sonraki yıllarda Kabataş Erkek Lisesi ve Galatasaray Lisesinin de aralarında olduğu çeşitli okullarda edebiyat öğretmenliği yapar.

Nihat Sami Banarlı ilkini 1940 yılında yayımladığı lise edebiyat kitaplarıyla ün kazanır.Türk ve Batı edebiyatlarından aldığı seçme parçaları irdeleyerek yazdığı kitaplarla uzun yıllar lise edebiyat öğretiminin neredeyse değişmez kitap yazarı olur.

Resimli Türk Edebiyatı en önemli eseridir. Yahya Kemal Enstitüsünün kurulmasında büyük katkısı olur. Neşriyat işlerini yürütüp Yahya Kemal müzesini kurar.

Oyun ve öykü denemeleri yapar. Kızıl Çağlayan ve Yuvanın Şarkısı adlı manzum piyesleri MEB’in açtığı yarışmayı kazanır, bakanlık yayınlan arasında kitaplaşır. (1933). Ayrıca Kızıl Çağlayan (Bu Vatan Bizimdir adıyla, yön. N. Saydam, 1958) film yapılır. İlk yazıları Edirne Halkevi’ nin çıkardığı Altıok dergisiyle görev yaptığı lise ve öğretmen okullarındaki dergilerde basılmıştır.

İstanbul’da Orhun, Ötüken, Atsız’da yazdı. 1940 sonrası Sedat Simavi’nin Yedigün dergisinde edebiyat sayfasını yönetir. Hürriyet’te “Edebi Sohbetler” başlığında yazılar yayımlanır.(1948)

1957’de Yüksek Öğretmen Okulu müdürlüğüne getirildi.

1969 yılında emekliye ayrıldıktan sonra Milli Eğitim Bakanlığı 1000 Temel Eser Komisyonu’nda üye ve başkan olarak çalışır. 13 Ağustos 1974’te, İstanbul’da hayata veda eder.

Nihat Sami Banarlı’yı  Vefatının 46.yılında saygıyla anıyoruz.

Nihat Sami Banarlı’nın Eserleri

Araştırma-İnceleme:

  • Yahya Kemal Yaşarken (1959)
  • Yahya Kemal’in Hatıraları (1960)
  • Türkçe’nin Sırları (1940)
  • Şiir ve Edebiyat Sohbetleri (3 cilt, 1951-1954)
  • Resimli Türk Edebiyatı Tarihi (2 cilt, 1948-1975-1979)
  • Dasitan’i Tevarih’i Müluk’i Ali Osman ve Cemşid ve Hurşid Mesnevisi(Ahmedi) (1933)
  • Namık Kemal ve Türk Osmanlı Milliyetçiliği
  • Büyük Nazireler Mevlid ve Mevlid’de Milli Çizgiler
  • Edebi Bilgiler (1940)
  • Metinlerle Edebi Bilgiler (3 cilt, 1955-1960)
  • Metinlerle Türk ve Batı Edebiyatı (Lise I-II-III, 1960)
  • Başlangıçtan Tanzimata Kadar Türk Edebiyatı Tarihi
  • Fatih’in Zafer Sırları
  • Bir Dağdan Bir Dağa (1984)
  • Tarih ve Tasavvuf Sohbetleri (1984)
  • Kültür Köprüsü (1985)
  • İstanbul’a Dair (1986).

Tiyatro:

  • Kızılçağlayan (manzum piyes,1933)
  • Bir Yuvanın Şarkısı (manzum piyes, 1933)

Roman

  • Bir Güzelliğin Romanı (Hürriyet gazetesinde tefrika)

Özlem Gemici

Kaynakça:

https://www.dunyabizim.com/