27.3.1923 İstanbul-23.9.2004 İstanbul

Mizah ve senaryo yazarı, aktör.

Tam adı Mehmet Bülent Oran’dır. 27.3.1923 tarihinde İstanbul Bakırköy’de doğdu. Bazı senaryolarda Orhan Or takma adını kullandı. Babası general yazar Cevat Rıfat Atilhan, annesi Macide hanımdır. İki erkek, bir kız kardeşi vardır. Babası ile annesinin ayrılmasından sonra soyadını değiştirdi. Senarist ve sinema eleştirmeni Fatma Oran’ın babasıdır.

Bakırköy 2. İlkokulu, Bakırköy Ortaokulu, Pertevniyal Lisesini bitirdi, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi ve Edebiyat Fakültesi öğrenimlerini yarım bıraktı. Bakırköy’de Yahudi, Ermeni ve Müslümanlar ile çok renkli bir muhitte geçen çocukluğunda, kitaplara olan ilgisi hayal alemini genişleten önemli unsurdur. Çocukluk arkadaşları Münir Özkul, Sırrı Gültekin, Sadık Şendil, Kenan Pars gibi isimlerdi.

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesinde okurken Sümerbank bez fabrikasında işçi olarak çalıştı. Bu sırada gecekonduda yaşamayı seçti. Bu yaşam tarzı sanatına şiirsel bir zenginlik getirdi. Toplumun alt sınıftan insanlarına duyduğu sevgiyle özdeşlik kurdu.

Mürettip (dizgicilik), klişe ressamlığı, öğretmenlik ve mizah yazarlığı gibi işlerde çalıştı. Ruhundaki inceliğin kaleminden mizah olarak yansıması sonucu yazdığı gülmece öyküleri ve romanları 1943 yılından itibaren Şaka, Kahkaha, Akbaba, Kırkbirbuçuk, Dolmuş ve Tıp karikatürü gibi dergilerde yayımlandı. Dolmuş dergisinde yayımlanan Eşeklikten Eşekliğe adlı romanında “T.B.M.M. ve devlet büyüklerine hakaret ettiği” gerekçesiyle tutuklanıp hakkında dava açıldı ama mahkeme beraatla sonuçlandı.

Senaryosunu yazdığı, 1970 yılında çekilen Ankara Ekspresi adlı film, 1971 yılı Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde en iyi senaryo ödülünü, 1994 Truva Kültür ve Sanat ödülünü, 2001 yılında Antalya Altın Portakal Film Festivali onur ödülünü kazandı.

Sinema hayatı 1949 yılında set işçiliği, 1950 yılında kötü adam rolleriyle başladı. Baş rol oynadığı “Drakula İstanbul’da” filminden sonra 1951 yılında “Vatan ve Namık Kemal” filminde rol aldı. Filmlerde görüldükçe daha fazla beğenildi. Benzerliğinden dolayı yerli Gregory Peck olarak anıldı. Yetmiş üç filmde oyuncu olarak rol alan Bülent Oran 1952 yılından sonra yedi yüz filmin senaryosunu yazdı. 1980 yılından itibaren televizyon dizileri için de senaryo yazdı. Sinema oyuncuları derneği (SODER) üyesiydi.

Bülent Oran; Memduh Ün, Metin Erksan, Ülkü Erakalın Halit Refik, Yücel Çakmaklı ve Atıf Yılmaz gibi yönetmenlere senaryolar yazdı. Zengin kör kız ve fakir delikanlı gibi kalıplaşmış konuları mizah ve masalsı anlatımı harmanlayarak Yeşilçam izleyicilerine bilmedikleri bir dünyayı sinema vasıtasıyla gösterdi. Her zaman seyredilecek Köroğlu, Malkoçoğlu, Karakolda Ayna Var, Fosforlu Cevriye, Boş Çerçeve, Kınalı Yapıncak, Güllü, Birleşen Yollar, Oğlum Osman, Kızım Ayşe filmlerinin senaryoları da ona aitti.

Marmara Üniversitesi Sinema TV Bölümü’nde dersler verdi. Bülent Oran için yönetmen Mehmet Güleryüz “Yeşilçam’ın Altın Senaristi Bülent Oran” adlı belgeseli yaptı. 2004 yılında da İbrahim Türk’ün hazırladığı “Senaryo Bülent Oran” adlı kitap yayımladı.

Bülent Oran 1980 yılında senarist ve yazar Ayşe Şasa ile evlendi, vefatına kadar evli kaldı.

23 Eylül 2004 tarihinde yaşama veda eden Bülent Oran Feriköy mezarlığında gömülüdür.

Vefatının 16. yılında saygı ve rahmetle anıyoruz.

Nebahat Alptekin

BÜLENT ORAN’IN SENARYOLARINDAN UNUTULMAZ REPLİKLER:

“Sizi çok sevdim, size baba diyebilir miyim amca?”

“Siz ne iyi bir teyzesiniz. Keşke benim annem olsaydınız.”

“Her şey bir oyundu, seni kandırmak için seviyor görünmüştüm.”

“Bedenime sahip olabilirsin ama ruhuma asla!”

“Senin annen bir melekti yavrum.”

“Aman tanrım bu ses! Bu ses!!”

“Bir zaman hakir gördüğün fakir; ama onurlu bir genç vardı!”

“Kırıldım ama asla eğilmem.”

ESERLERİ:

Mizah Öyküsü:

Pabuçlar (1945)

Kapatma (1956)

Üç bacaklı kedi (1957)

KAYNAKÇA:

biyografi.info>bulent-oran

biyografya.com>biyografi

Nebahat Alptekin