(26 Ağustos, 1914, İstanbul–15 Ekim 2008, İstanbul)

2015 yılındaki Struga Şiir Akşamları’nı izlemek üzere gittiğimiz Struga’da bugüne kadar Altın Çelenk’i almış olan şairlerin şiirlerinden oluşan korulukta rastlamıştık Dağlarca’nın sevdalı şiirine.

Söyle sevda içinde türkümüzü

Aç bembeyaz bir yelken

Neden herkes güzel olmaz

Yaşamak bu kadar güzelken?

İnsan dallarla, budaklarla bir

Aynı maviliklerden geçmiştir.

İnsan nasıl ölebilir,

Yaşamak bu kadar güzelken? (1)

1966 yılından beri yapılan Struga Şiir Akşamları’nda 1974 yılında almış Dağlarca Altın Çelenk ödülünü. Pek çok ödülünden biri de 1967’de ABD’deki Milletlerarası Şiir Forumu tarafından kendisine verilen “En iyi Türk Şairi” ünvanı olan Fazıl Hüsnü Dağlarca’yı, “İnsan nasıl ölebilir, Yaşamak bu kadar güzelken?” diyen bu büyük şairi on ikinci ölüm yıldönümünde yaşamını ve eserlerini anımsayarak analım.

1914 yılında İstanbul’da doğan Fazıl Hüsnü, 1933 yılında Kuleli Askeri Lisesi’nden mezun olmuş. 1935’ten itibaren piyade subayı göreviyle Doğu ve Orta Anadolu’nun, Trakya’nın pek çok yerini dolaşan Dağlarca, ordudaki hizmeti on beş yılı doldurunca, 1950’de ön yüzbaşı rütbesiyle askerlikten ayrılmış. Tüm bu süre boyunca dönemin birçok önemli dergi ve gazetesinde şiirlerini yayımlayan Dağlarca, 1952-1960 yılları arasında Çalışma Bakanlığı’nda iş müfettişi olarak çalışmış. Edebiyat ve yazın alanı dışındaki iş yaşamını noktaladıktan sonra İstanbul Aksaray’da “Kitap” kitabevini açmış ve yayıncılığa başlamış. Ocak 1960-Temmuz 1964 yılları arasında dört yıl Türkçe isimli aylık dergiyi çıkarmış. 1970’te yayınevini kapatan şair sadece şiirle uğraşarak yaşamına devam etmiş.

 Çok genç yaşlarda yazmaya başlayan Fazıl Hüsnü’nün basılan ilk yazısı 1927’de Yeni Adana gazetesinde yayınlanan bir hikâyedir. Yayımlanan ilk şiiri 1933’te İstanbul dergisinde yer alan “Yavaşlayan Ömür” adlı şiirdir. Varlık, Kültür Haftası, Yücel, Aile, İnkılâpçı Gençlik, Yeditepe, Türk Dili dergilerinde şiirleri yayımlanmıştır.

Şiiri “sezgi” ve “us” olmak üzere iki dönemde incelenebilir. Sezgi dönemi eserleri “Havaya Çizilen Dünya” (1934), “Çocuk ve Allah” ile “Daha”yı (1940) izleyen “Çakırın Destanı” (1945), “Taş Devri” (1945) kitaplarını kapsar.

“Asû” (1955) ile başlayan ikinci dönem şiirlerinde etkin olan “usçu” dönemdir.

“Sezgi” döneminde kendine has bir şiir dili ve biçemi yaratmaya çalıştı. “Us” dönemi ise güçlü bir Türkçe tutkusuyla dikkat çeker. Dağlarca bu dönemde dilin arılaştırılması çabalarına katıldı, evrensel temalara ağırlık vermeye başladı. (2) Bir dönem Türk Dil Kurumu Yönetim üyeliği de yapan Dağlarca’nın en önem verdiği konulardan birisi Türk Dili idi.

Murathan Mungan “Şairin Romanı“nda “şehrin iç kalesinin duvarlarına asılan ipekli bezler üzerine yazılı şiir bayrakları”ndan(3) bahseder. Benzer bir şekilde Dağlarca da Aksaray’daki kitabevinin vitrinine kartonlar üzerine yazılmış ve on beş günde bir değişen şiirlerini asarmış. Yaşamı şiir olan gerçek bir şair Fazıl Hüsnü Dağlarca, bir söyleşisinde ifade ettiği gibi.

 “Şiir benim yakamı bırakmaz. Geceleri uyutmaz. Şiirsiz üşürüm. Ne giysem üzerime şiirsiz ısınamam” (4)

Artık “ataları” arasına karıştığı Türk diline ithafen yazdığı “Türkçe Katında Yaşamak” şiirinin son bölümüyle veda edelim değerli şairimize.

Seslenir seni bana “ova”m, “dağ”ım,

Nere gitsem bulur beni arınmış.

Bir çağ ki akar ötelere,

Bir ak.. ki yüce atalar, bir al.. ki ulu oğullar,

Türkçem, benim ses bayrağım…

Eserleri:

Havaya Çizilen Dünya (1935)

Çocuk ve Allah (1940)

Daha (1943)

Çakırın Destanı (1945)

Taş Devri (1945)

Üç Şehitler Destanı (1949)

Toprak Ana (1950)

Aç Yazı (1951)

İstiklal Savaşı- Samsun’dan Ankara’ya (1951)

İstiklal Savaşı- İnönüler (1951)

Sivaslı Karınca (1951)

İstanbul-Fetih Destanı (1953)

Anıtkabir (1953)

Asu (1955)

Delice Böcek (1957)

Batı Acısı (1958)

Mevlana’da Olmak (Gezi) (1958)

Hoo’lar (1960)

Özgürlük Alanı (1960)

Cezayir Türküsü (Fransızca, İngilizce ve Arapça çevirileriyle birlikte, 1961)

Aylam (1962)

Türk Olmak (1963)

Yedi Memetler (1964)

Çanakkale Destanı (1965)

Dışarıdan Gazel (1965)

Kazmalama (1965)

Yeryağ (1965)

Vietnam Savaşımız (İngilizcesiyle, 1966)

Kubilay Destanı (1968)

Haydi (1968)

19 Mayıs Destanı (1969)

Vietnam Körü (destan-oyun) (1970)

Hiroşima (Fransızca,İngilizce çevirileriyle, 1970)

Malazgirt Ululaması (1971)

Kınalı Kuzu Ağıdı (1972)

Gazi Mustafa Kemal Atatürk (1973)

Horoz (1977)

Hollandalı Dörtlükler (1977)

Çukurova Koçaklaması (1979)

Nötron Bombası (1981)

Yunus Emre’de Olmak (1981)

Çıplak (1981)

İlk Yapıtla 50 Yıl Sonrakiler (1985)

Uzaklarda Giyinmek (1990)

Dildeki Bilgisayar (1992)

Ödülleri:

 1946 Cumhuriyet Halk Partisi Şiir Yarışması Üçüncülük

 1956 Yeditepe Şiir Armağanı

 1958 Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü

1966 Türkiye Milli Talebe Federasyonu Turan Emeksiz Armağanı

1967 International Poetry Forum Yaşayan En İyi Türk Şairi (ABD)

 1973 Arkın Çocuk Edebiyatı Üstün Onur Ödülü

1974 Struga 13. (XIII) Şiir Festivali Altın Çelenk Ödülü (Yugoslavya)

1974 Milliyet Sanat Dergisi Yılın Sanatçısı

 1977 Sedat Simavi Vakfı Edebiyat Ödülü

Ayşegül Ayman

  • Fazıl Hüsnü Dağlarca, Söyle Sevda İçinde Türkümüzü şiiri, Bütün Şiirleri, YKY, 2008
  • Fazıl Hüsnü Dağlarca, turkedebiyati.org, 2007, web:14.10.2020
  • Murathan Mungan, Şairin Romanı, Metis yayınları, 2011
  • Mısra Belge, Şiirin metafizik ve sade dili Dağlarca 100 yaşında, Evrensel.net, 28.08.2014, web:14.10.2020