Vaat
Gelecek günlerinin
temiz bir takvimle
Yeni bir şansının olduğu
boş bir sayfa gibi göründüğü
yılın o zamanını hatırla

Kalın beyaz karın üstünde
taze ayak izleri bırakmaya ant içersin
sonra onların
rüzgârın güçlü savurmasıyla
yok oluşlarını izlersin

Doldur kadehini
Haydi şerefe
Vaatler verilen
tutulmayacak sözlerdir

JACKIE KAY, İskoçya
Yılın Her Günü İçin Bir Şiir kitabından

Çeviri: Dr Barbaros İrdelmen

PROMISE

Remember, the time of year
when the future appears
like a blank sheet of paper,
a clean calendar, a new chance.
On thick white snow,
you vow fresh footprints
then watch them go
with the wind’s hearty gust.
Fill your glass. Here’s to us. Promises
made to be broken, made to last.
JACKIE KAY, Scotland

From A Poem For Every Day Of The Year

Yorum:
Jackie Kay’in “Vaat” şiiri, geçici olan, değişen ve belirsiz olan bir dünyada insanın umutlarını, vaatlerini ve hayal kırıklıklarını yansıtan derin bir metin gibi görünüyor. Şiir, zamanın geçiciliğiyle ilgili bir meditasyon yaparken, insanın dilekleri, vaatleri ve hayalleriyle ne kadar yüzleşmek zorunda kaldığını da gözler önüne seriyor.
Kar üzerindeki ayak izleri, bir hedefe doğru ilerleyişi ya da bir niyeti simgeliyor. Ancak rüzgarın güçlü etkisiyle bu izlerin kaybolması, vaatlerin ve yapılan sözlerin kalıcı olmayacağına dair bir ima oluşturuyor. Geçicilik ve kaybolan izler, insanın yaptığı her şeyin nihayetinde bir şekilde yok olacağı fikrini pekiştiriyor.
“Vaatler verilen, tutulmayacak sözlerdir” dizesi ise, hayatın belirsizliğine, insanların birbirine verdiği sözlerin, büyük umutların ve hayallerin ne kadar geçici ve kırılgan olduğuna dair bir uyarı gibi. İnsanlar bazen en iyi niyetlerle vaatlerde bulunsa da, zamanla bu sözler yerine getirilemez ya da unutulur. Şair, vaatlerin ve sözlerin dayandığı belirsiz temele dair bir sorgulama yapıyor.
Yine de, kaybolan ayak izlerinin ardından bir şerefe kadeh kaldırmak, her şeyin sonunda bir tür ironi ve direnç gösteriyor. İnsan bir yanda belirsizliğe ve kaybolan umutlara karşı kırılgan olsa da, yine de yaşamaya, kadehini şerefe kalkmaya devam eder.
Bu şiir, hayatın geçici, belirsiz ve zaman zaman hayal kırıklığı yaratıcı doğasına dair derin bir anlam taşıyor.

Jacqueline Margaret Kay (d. 9 Kasım 1961), Other Lovers (1993), Trumpet (1998) ve Red Dust Road (2011) adlı eserleriyle tanınan İskoç şair, oyun yazarı ve romancıdır.[1][2] Kay, 1994’te Somerset Maugham Ödülü, 1998’de Guardian Kurgu Ödülü ve 2011’de İskoç Mortgage Yatırım Vakfı Yılın Kitabı Ödülü de dahil olmak üzere birçok ödül kazanmıştır.[3][4]
2016’dan 2021’e kadar Jackie Kay, İskoçya’nın şairler ödülü olan Makar’dı.[5][6] 2015 ile 2022 yılları arasında Salford Üniversitesi Rektörü olarak görev yaptı.[7]
Erken Yaşamı ve Eğitimi
Jackie Kay, 1961 yılında İskoçya, Edinburgh’da İskoç bir anne ve Nijeryalı bir babanın çocuğu olarak dünyaya geldi. Beyaz bir İskoç çift olan Helen ve John Kay tarafından bebekken evlat edinildi ve Glasgow’un bir banliyösü olan Bishopbriggs’te büyüdü.[8] Jackie’yi 1961’de evlat edindiler; Jackie’nin erkek kardeşi Maxwell’i ise yaklaşık iki yıl önce evlat edinmişlerdi. Jackie’nin ayrıca biyolojik ebeveynleri tarafından yetiştirilen kardeşleri de var.[9]
Evlat edinen babası Komünist Parti’de tam zamanlı çalışmış ve Parlamento Üyeliği için adaylığını koymuş[8] ve evlat edinen annesi İskoçya Nükleer Silahsızlanma Kampanyası sekreteriydi. Kay, çocukken okulda çocuklardan ve öğretmenlerden ırkçılığa maruz kalmıştı.[10] John Kay, 2019’da 94 yaşında vefat etti.[11] Helen Kay, 2021’de 90 yaşında vefat etti.[12]
Gençliğinde temizlikçi olarak çalıştı ve dört ay boyunca John le Carré takma adıyla yazan David Cornwell için çalıştı. Yazar adaylarına temizlik işini önererek şöyle dedi: “Harika… Her şeyi dinliyorsunuz. Casus olabilirsiniz ama kimse bir şey öğrendiğinizi düşünmüyor.” Cornwell ve Kay 2019’da tekrar karşılaştı; Cornwell onu hatırlıyordu ve takip ediyordu.[10]
Ağustos 2007’de Kay, BBC Radio 4 dizisi The House I Grew Up In’in dördüncü bölümünde yer aldı ve çocukluğundan bahsetti.[2]
Kariyer
Başlangıçta oyuncu olmayı düşünen Kay, İskoç sanatçı ve yazar Alasdair Gray’in şiirlerini okuyup yapması gereken şeyin yazmak olduğunu söylemesinin ardından yazmaya odaklanmaya karar verdi.[13] Stirling Üniversitesi’nde İngilizce okudu ve ilk şiir kitabı olan kısmen otobiyografik The Adoption Papers (Evlat Edinme Belgeleri) 1991’de yayınlandı ve 1992’de Saltire Society Scottish First Book Ödülü’nü ve İskoç Sanat Konseyi Kitap Ödülü’nü kazandı.[14] Üç kadının bakış açısından kimlik, ırk, milliyet, cinsiyet ve cinsellik konularını ele alan, çok sesli bir şiir derlemesidir: evlat edinilmiş iki ırklı bir çocuk, üvey annesi ve biyolojik annesi. Diğer ödülleri arasında 1994 Somerset Maugham Ödülü (Other Lovers) ve Amerikalı caz müzisyeni Billy Tipton’ın transseksüel hayatından esinlenen Trompet dalında Guardian Kurgu Ödülü bulunmaktadır.[15]
Kay, ağırlıklı olarak sahne (1988’de Twice Over adlı oyunu, Gay Sweatshop Theatre Group tarafından sahnelenen ilk Siyah yazar oyunuydu),[18] sinema ve çocuklar için yazmaktadır. Draması The Lamplighter (Lambacı), Atlantik köle ticaretini incelemektedir. Mart 2007’de, Köle Ticareti Yasası’nın 1807’deki iki yüzüncü yıl dönümü münasebetiyle, Pam Fraser Solomon yapımcılığında BBC Radio 3’te yayınlandı[19][20][21] ve 2008’de şiir olarak basılı olarak yayımlandı.[22]
Mart 2016’da Kay, Ocak 2016’da görev süresi sona eren Liz Lochhead’in yerine İskoç Makar (İskoçya’nın ulusal şairi) olarak ilan edildi.[28][29]
2006 Doğum Günü Onur Ödülleri’nde edebiyata yaptığı hizmetlerden dolayı Britanya İmparatorluğu Nişanı Üyesi (MBE) ve 2020 Yeni Yıl Onur Ödülleri’nde yine edebiyata yaptığı hizmetlerden dolayı Britanya İmparatorluğu Nişanı Komutanı (CBE) olarak atandı.[30][31] Kay, 23 Kasım 2020’de açıklanan BBC’nin 100 Kadın listesinde yer alıyordu.[32]
Eylül 2024’te, İskoçya Ulusal Kütüphanesi’nin Kay’in edebi eserlerini satın aldığı duyuruldu.