İlyada, u – u, φ – phei, 20. ve 21. Kitap
Çok yarlı Olymposta oturan Tanrı Zeus savaşa doymaz ama Akhaların silahlanmasından ve Troyalıların silah kuşanmasından bıkar ve birbirlerini yok edeceklerini düşünerek tanrıları Themis aracılığıyla toplantıya çağırır.
Nympheler dahil, hemen bütün tanrılar bulut devşiren tanrı Zeus’un evine Hephaistos’un (Zeusun oğlu) yaptığı gümüş kemerlerin altına toplantıya gelirler. Poseidon da bu çağrıyı duyar ve Zeus’un Akhalılar ve Troyalılar için bir şey düşündüğünü sezerek bunu Zeus’a söyler. Tanrılara istediğiniz tarafa destek olun der. Akhilleus’un, dostu Patroklosun ölümüyle Troya önlerindeki duvarı bile yıkabilecek kadar öfkeli ve güçlü olduğunu söyler. Zaten bu öykü de Akhilleus’un öyküsüdür.
Tanrılar da savaşa girerler. Akhilleus Patroklos’un öcünü alabilmek için, gelip Akhalılar tarafında savaşmaya kalkışınca, Troyalılar bu durumdan korkarlar. Tanrılar birbirleriyle korkunç bir savaş başlatırlar, Poseidon yerleri sarsar, Athena naralar atar.
Here, Pallas Athena, Poseidon, Haberci Hermes, Hephaistos (topallaya topallaya) Akhalılar’ın, Ares, Phoibos, Artemis, Leto, Ksanthos, Aphrodite Troyalıların yanındadırlar. Akhalılar üstünlük sağlamış, Troyalılar korkmuşlardır.
Tanrılar, amansız bir savaşa tutuşurlar ve Zeus onları izler. Poseidon toprağı sarsar. Athena naralar atar. Akhilleus, Priamosoğlu Hektor’la karşılaşmayı umar. Aslında Aienas da Akilleus’la çarpışmak istemez.
Zeus’un oğlu Apollon (annesi Leto) Akhilleus’a karşıdır. Apollon Aienas’ı kışkırtır ve sen Zeusun kızı Aphrodit’ten doğmasın o tanrı bile değil der Akhilleus ise küçük bir tanrıçadan doğmuştur. Boş laflar meydan okumalar seni alıkoymasın der. Akhilleus’un arkasında ise büyük bir güç olan tanrılar vardır.Girmeyelim birbirimize diye tanrıları uyarır. “Ares ve Apollon savaşa müdahale edip Akhilleus’u durdurmaya çalışırlarsa, biz de savaşa karışırız, bir kavga bir kıyamet, savaş bizim güçlü ellerimizle biter” der.
Troyalılara bir duvar örmüştü Athena, Herakles deniz canavarından kaçsın kurtulsun diye. Poseidon ve tanrılar görünmez olup ışık geçirmez bir bulutun içerisine girerek ne yapacaklarını konuştular. Zeus savaşı başlatın demişti, acı veren ise savaşa başlamaya çekiniyorlardı..
Geniş bir ovada savaş başlar. Aienas’la Akhilleus çarpışırlar. Aienas’ın kaderi kurtulmaktır tanrılar gözünde. Ya ölecek ya da öldürecektir.
Akhilleus Aienas’a “beni öldürünce Priamosun tahtına mı oturacağını sanıyorsun? Onun oğulları varken taht sana düşmez. Troyalılar sana verimli topraklar mı vadettiler? Geçmişte bir gün sığırlarınla baş başa iken seni nasıl kovalamıştım da Lyrnessos’a sığınmıştın. Zeus kurtarmıştı seni” der. Aienas karşılık verir.” Peleusoğlu karşında toy bir çocuk var sanma, biz birbirimizi biliriz, soyumuzu sopumuzu. Birbirimizin anasını babasını görmedik ama anlatılanlardan çok şey işittik. Kusursuz Peleusoğlu derler sana, Annen deniz tanrıçası güzel saçlı Thetis’miş” der.
“Ben de ulu yürekli Ankhises’in ve Aphodrite’nin oğluyum. Övünürüm bu soydan bu kandan olmakla. Kavga etmemiz, küfür etmemiz mi gerek der. Yalanı da gerçeği de öfkedir söyleten” der. Peleusoğlu korkuya kapılır. Tanrılar Akhilleus’un Ainesiyas’ı öldürmesine, Dardanos soyunun devam etmesi gerektiğini söyleyerek izin vermezler. Here de bu konuda Athene ile aldıkları kararı bildirir. Poseidon duyunca savaş gürültüsünü, Aienias’la Akhiellus’un yanına gider. Tanrılar Aineias’ı korurlar. Poseidon ölümlülerin göz bebeği olan Akhilleus’a meydan okumamasını söyler.
Akhilleus, Aineias’ın kurtulmasının tanrılar eliyle olduğunu anlar. Artık yönünü Troyalılara çevirir ve öfkeyle, elim ayağım tuttukça Troyalılarla savaşacağım der. Phobios Apollon, Hektora Akhilleus’la nasıl savaşacağını, onu kalabalığa çekmesinin doğru olacağı gibi taktikler verir. Hektor ise Troyalılara çıkışır. Peleusoğlu’ndan korkmayın der.
Akhilleus bağıra bağıra Troyalılara saldırır ve Otrynteusoğlu İphiton’un kafasını ikiye böler. Akhilleus bununla övünür, sonra Polydorosu öldürür onu ikiye böler. Hektor’un gözlerinden bir yas bulutu yayılır ve Hektor Akhiellus’a saldırır.
Akhilleus cesetlerin kan denizi içinde, Hektor’u görünce, “işte yüreğimi dağlayan adam, en sevgili, yoldaşımı öldüren işte bu. Birbirimizden saklanmamıza gerek yok artık’’ der. Hektor kargısını atar. Athena kargıyı şöyle bir üfürür ve Akhilleus’tan uzaklaştırır.
Akhilleus bir hamle yapar Hektor’un üstüne. Hektor’u da Apollon kaçırır. Dryops ve Demukhosu’a kargısını ve Tros’un ciğerine kılıcını saplar. Mulios’u kulağından vurur. Ageneroğlu Ekheklos’u tam kafasının ortasından vurur, kılıcıyla vurup canlarını alır. Deukalion’un tunç kargısıyla kolunu deşer, Akhilleus onun boynunu keser. Akhilleus, Peiros’un oğlu kusursuz Rhigmos’un peşine düşer. Bedeninin ortasından vurur ve kargısını karnına saplar. Akhilleus sağa sola saldırır. Here korkuyla kaçışan Troyalıların önüne kopkoyu bir bulut serer Ksantos ırmağına atar çoğu kendini. Yunus balığının önünden kaçışan balıklar gibi Troyalılar kaçışır suyun içinde.
Priamos’un ünlü oğlu senin arkadaşını öldürenle kardeş bile değilim diyerek af diler. Akhilleus o kadar öfkelidir ki “Patroklos’un ölümünden önce Troyalıları esirgerdi yüreğim artık bütün Troyalıları öldürmek istiyorum der. Bir gün Ares tarafından öldürüleceğini de söyler. Lykaon’u öldürüp ırmağa atar. Güzel akan ak ırmak da koruyamaz der. Siz kaçanlar ölün, sizi kovalayan ben de öleyim der. Irmağa kurban ettiğiniz boğaların ve atların anlamı yok.
Akhilleus Asteropaios’u da acımadan öldürür. Kendi soyunun Zeus’tan geldiğini ve soyu ırmaktan gelen bu Asteropaios’dan daha yüce olduğunu söyler Akhilleus, sağlam arabalı Paionialar kaçışırlar ırmak boyunca. Irmak dile gelir, ey Peleusoğlu der, güçlüsün, tanrılar sana yardım ediyor. Kronosoğlu izin verdi ulu Zeus Troyalıları öldürmeye ama bunu benden uzakta yap, Troyalıları ovaya sür der. Buyurduğun gibi olsun ama Hektor karşıma gelene değin bu böyle sürecek cevabını alır.
Irmak canlı cansız bütün insanları içine çeker. Akhilleus’un peşine ırmak düşer Akhilleus el aman der, Tanrı Zeus’a yalvarır. Athena ve Poseidon, Akhilleus’un yanında olduklarını belirtirler. Zeus’un da onun yanında olduklarını belirtirler.
Akhilleus’un yüreğine güç katar bu sözler. Skamandros Irmağı (Küçük Menderes) daha güçlendi, Irmak ovaya taşmıştı, ovada ölü askerler yüzüyordu. Irmak daha çok kızar olmuştu Peleusoğlu’na. Irmak korkunç kabarmış ve önüne geleni içine alıyordu. Hephaistos’u imdadına çağırır Here. Topal oğlundan Hephaistos’tan büyük bir yangın çıkarıp ırmağı ve Troyalıları yok etmesini ister.
Hephaistos büyük bir yangın çıkarır, her şeyi kupkuru yapar. Skamandros akamaz olur. Here’nin buyruğu üzerine Hephaistos yangını keser. Irmağın akışı durunca savaş da durur. Athene’yle, Ares arasında savaş başlar Athene kocaman bir taş kapar Ares’i ovaya devirir.
Akhilleus, Agenor’la savaşır Apollon yine hile yapar. Troyalılar kurtulduklarına sevinerek şehrin surlarından girerler.
Gülizar Gülol